"Non, non, fillo meu, Jesús non nos deixou palabras mortas que nós debemos encerrar en pequenas ou grandes caixas, somerxidas en aceite rancio, coma se fosen momias de Exipto. Jesucristo, fillo meu, non nos deixou conserva de palabras para gardar senón que nos deu palabras vivas que nutrir. "Eu son o camiño, a verdade e a vida". As palabras de vida, as palabras vivas non se poden conservar máis que vivas, nutridas, levadas, quentadas, quentes nun corazón" (Ch. PEGUY, La Palabra de Dios. Palabras cristiás, Salamanca 1982)

 

 

Introdución

 

Impulsáronnos a escoller este tema varios acontecementos:

 

-- A celebración do Sínodo sobre a Palabra de Deus en Roma (outubro 2008)

 

-- Acharnos en plena celebración do Ano Xubilar de San Pablo

 

-- e, aínda unha razón de máis fondo calado: A pouca incidencia da Palabra de Deus na vida dos católicos. É verdade que "entre as características de signo positivo do noso tempo se enumeran tamén o final do desterro secular da Palabra e o seu retorno á vida dos cristiáns... Se está a efectuar un considerable retorno á palabra divina, non única e exclusivamente nos libros da liturxia renovada do Concilio, senón tamén na sensibilidade, nas opcións e na praxe dos cristiáns. Estes veñen esixindo cada vez máis Palabra e menos palabras"[1]. Pero aínda falta moito para que nas nosas comunidades a palabra de Deus sexa unha palabra desexada polos fieis. Parece máis tolerada que escoitada, máis oída que acollida.

 

Necesitamos un laicado que se distinga sobre todo por unha escoita renovada da Palabra de Deus que ilumine, transforme, oriente e interpele a súa vida enteira.

 

 

 

1. A Palabra de Deus ten un contexto: a revelación

 

O noso Deus é un Deus que fala, que nos dirixe a palabra. En cambio, os ídolos son mudos: "teñen boca e non falan, teñen ollos e non ven, teñen orellas e non oen, teñen nariz e non ulen" (Sal 115, 5 -6). Na Palabra que é Jesús, Deus rompe o silencio, a que cobre a distancia que nos separa de El, a que entaboa a comunicación. Jesús é a man tendida de Deus os homes. Somos interlocutores seus, non por méritos nosos, senón por un acto de condescendencia divina. Ao dirixirse a nós, non só nos dá a coñecer o seu rostro, o seu plan de salvación, non só nos chama á súa amizade, senón que nos invita a entrar en comuñón con El. Se o rei ou a raíña nos invitasen a tomar un café e a participar nun faladoiro con eles sentiriámonos orgullosos, decataríase todo o mundo e pensariamos moi ben algúns temas dos que queriamos falar con eles. Pois ben, como cristiáns estamos invitados a falar co Rei de Reis e moitas veces non facemos caso do seu convite.

 

A revelación de Deus é 'sobrenatural' e gratuíta, non só polo contido, que nós non podiamos nin sequera sospeitar, senón tamén polo feito mesmo de automanifestarse e autocomunicarse Deus mesmo. Con todo, habemos de ser conscientes de que nós non podemos violentar o seu misterio nin lle arrebatar a Deus pola forza o lume sagrado. O Deus invisible (cf. Col 15) faise visible, palpable, tratable, audible... en Jesucristo. Pero conservando o misterio.

 

 

Deus comunícase con obras e con palabras.

 

A revelación posúe unha 'estrutura dialogal' e unha 'resonancia personalista'. "Nesta revelación Deus invisible (cf. Col 1,15; 1 Tim 1,17), movido polo seu grande amor (ex abundantia caritatis suae) fala aos homes como amigos (cf. Ex 33,11; Jn 15, 14 -15: "Xa non vos chamo servos senón amigos". ¿Por que? "Porque todo o que oín ao meu Padre volo dei a coñecer") e mora neles (cf. Bar 3, 38). Promete Jesús no evanxeo segundo S. Juan: "Se alguén me ama o meu Padre amaralle, viremos a el e faremos morada nel, para invitalos á comuñón consigo e recibilos na súa compañía" (DV 2). "Enviou ao seu Fillo, a Palabra eterna, que ilumina a todos os homes, para que habitase entre os homes e lles contase a intimidade de Deus (cf. Jn 1, 1 -18)" (DV 4). Deus fainos partícipes das súas confidencias, aquilo que só contamos aos nosos amigos máis íntimos. "Nos libros sagrados o Padre que está no ceo salgue amorosamente ao encontro dos seus fillos e fala con eles" (DV 21). "Á lectura da Sagrada Escritura debe acompañar a oración para que se realice o diálogo de Deus co home, pois a Deus falamos cando oramos, a Deus escoitamos cando lemos as súas palabras" (DV 25). A oración do cristián non é fundamentalmente falar a Deus. El sabe de sobra o que nos pasa e o que nos fai falta. Necesitamos máis ben escoitalo a Él, bendicídelle e darlle grazas.

 

Desta forma a riqueza do concepto de revelación - e conseguintemente o de fe - ensánchase e afonda, como pode mostrarse coa analoxía da palabra humana. O home cando fala di algo, fala a alguén e dise a si mesmo. A palabra ten un contido, xa que conta un feito, formula un pensamento; é unha interpretación, xa que se dirixe a alguén e quere provocar a súa resposta; a palabra é, por último, manifestación da intimidade persoal, que ninguén pode forzar dende o exterior. Ao maquinista dun tren pódoo coñecer pola puntualidade na saída e na chegada ao seu destino. Pero coñézoo moito mellor se el me invita a acompañalo na máquina e cóntame as súas inquietudes, os seus problemas familiares e persoais. A Deus coñecémoslle polas súas obras (as marabillas da creación, pero sobre todo porque nos comunicou a súa intimidade persoal na persoa do seu Fillo. "Ninguén coñece o Padre senón o Fillo e aquel a quen o Fillo llo queira revelar". A palabra é unha acción pola que unha persoa fala a outra, e se expresa a esta para unha comunicación[2].

 

 

 

A revelación é un diálogo de amor.

 

Deus é diálogo. Sabémolo grazas á fe: El, en se mesmo, é diálogo, relación. Tres Persoas, Padre, Fillo e Espírito Santo en incesante diálogo de amor. E como nos fixo á súa imaxe, deunos tamén a capacidade de ser interlocutores seus, quere establecer connosco un diálogo amoroso que nos pode levar a compartir a súa mesma vida. A súa palabra é o medio que nos ofrece para o encontro persoal con Él, para dialogar con Él; non quixo só nos dar información sobre a súa natureza, senón establecer unha relación persoal connosco. A Palabra de Deus supón un encontro persoal. Un encontro que culmina en Jesucristo, que é o Verbo mesmo de Deus que nos leva ao corazón mesmo de Deus, para participar, por dicilo así, no diálogo interior de Deus mesmo: "Vide a min o que estades cansos e sufocados que eu vos aliviarei... Porque son manso e humilde de corazón". Nós podiamos concibir a Deus como omnipotente, como sabedoría infinita...., pero seguramente non pensaramos que a mansedume e a humildade son tamén propiedades de Deus. Toda a visión trinitaria do cristianismo se acha na orixe desta revelación a través da Palabra.

 

Pablo VI na súa primeira encíclica, Ecclesiam suam, presenta a revelación como un diálogo de amor de Deus coa humanidade: "A revelación, é dicir, a relación sobrenatural que Deus en persoa tomou a iniciativa de instaurar coa humanidade, pode ser representada como un diálogo no cal o Verbo de Deus se expresa na encarnación, e, polo tanto, no Evanxeo... A historia da salvación narra precisamente este longo e variado diálogo, que parte de Deus e entaboa co home múltiple e admirable conversación"[3].

 

 

 

2. A Palabra de Deus ten un rostro: Jesucristo

 

* A Palabra de Deus non é principalmente un conxunto de libros

 

É verdade que a Palabra de Deus, a Escritura, é un conxunto de libros. Uns forman o Antigo Testamento e outros o Novo. Hai moitos séculos de distancia entre uns e outros. Pensemos os séculos que separan ao Éxodo da Apocalipse. Isto hai que telo moi en conta á hora de interpretalos. Así como tamén que Deus nos quixo comunicar a súa Palabra a través de escritores humanos, cada un coas súas propias e singulares características. Ao ser posta por escrito temos asegurada a súa permanencia, xa que a palabra falada pode ser máis penetrante, pero é máis volátil e insegura. E no noso caso a identidade da palabra a través do tempo debe servir para garantir a identidade do Deus relevado, a fidelidade do home e do pobo a El e a permanencia da mesma fe.

 

Pero é igualmente verdade que a Escritura en canto testemuño da Palabra de Deus non se identifica muxe e llanamente nin coa revelación de Deus nin coa Palabra de Deus. "A consignación nun documento bíblico é só un momento cara a unha nova revitalización da Palabra de Deus na predicación, onde renace a vitalidade orixinaria da Palabra de Deus pronunciada polos apóstoles[4,]. A Palabra de Deus alcanza a súa plena actualización cando é proclamada pola Igrexa, polos enviados (cf. Rom 10,15), e cando é acollida como Palabra de Deus (cf. 1 Tes 2,13). "A palabra non é totalmente palabra máis que cando se establece entre o que fala e aquel a quen fala unha comunicación profunda e transparente"[5]. O Espírito Santo 'aposenta' (San Juan da Cruz⁹) a Palabra de Deus en nós, é dicir, axúdanos a acollela como verdadeira Palabra de Deus, a personalizala, a recordándoa, abrindo o corazón para entendela e a vida para practicala. A Palabra de Deus non é un depósito inerte, senón forza viva na Igrexa e coa Igrexa (DV 8).

 

"As Escrituras -escribiu o cardeal Ratzinger- son o testemuño esencial da revelación, pero a revelación é algo vivo, máis grande, que, para que sexa tal, debe chegar ao seu destino e debe ser percibida; se non, non se produciría 'revelación'"[6].

 

"As Sagradas Escrituras son o testemuño en forma escrita da Palabra divina, son o memorial canónico, histórico e literario que testemuña o evento da Revelación creadora e salvadora. Polo tanto, a Palabra de Deus precede e excede a Biblia, se ben está "inspirada por Deus" e contén a Palabra divina eficaz (cf. 2 Tm 3, 16). Por este motivo a nosa fe non ten no centro só un libro, senón unha historia de salvación e, como veremos, unha persoa, Jesucristo, Palabra de Deus feita carne, home, historia" (Mensaxe do Sínodo 2008).

 

 

 

* A Palabra de Deus é unha Persoa: podemos atoparnos con El

 

"Recordade -di Santo Agustín- Agustín- que por todas as Escrituras corre e dilátase unha mesma Palabra de Deus; que é un mesmo Verbo o que resoa na boca de todos os escritores sagrados: Aquel Verbo que, sendo como era no principio Deus no seo de Deus, non necesita sílabas para expresarse, xa que non está suxeito ao tempo. Pero non debemos sorprendernos de ver que, condescendiendo coa nosa debilidade, se abaja ata a dispersión dos nosos sons humanos, xa que se humillou tamén ata tomar a fraxilidade do noso corpo (Jn 1, 1.14)"[7,]. E aínda con máis claridade engade Hugo de San Víctor: "Toda a Escritura divina forma un só libro, e ese libro único é Cristo, xa que toda a Escritura divina fala de Cristo e toda ela se realiza en Cristo"[8,]

 

A Palabra de Deus non só nos axuda a coñecer a Deus e a entrar en relación con El, senón que nos conduce a descubrir quen somos nós, cál é a nosa dignidade, cál é a grandeza da vocación á que fomos chamados. Por iso puido dicir o Concilio Vaticano II con frase moi citada que Cristo "manifesta o home ao propio home e lle descobre a grandeza da súa vocación" (GS 22) e, por outra parte, constitúe o xerme e o principio dunha nova creación. En Jesucristo descubrimos que Dios Padre quere a felicidade do home e que ama o mundo creado polas súas mans. Dende aquí compréndese que xa toda a vida ha de ser unha apertura constante á busca da vontade de Deus para nós e iremos entrando progresivamente na dinámica do Reino cambiando posuír por compartir, dominar por servir, destruír por crear, as escravitudes pola liberdade.

 

 

 

3. A Palabra de Deus ten unha casa: a Igrexa

 

3.1. A Igrexa custodia como un tesouro precioso

 

"Os apóstolos -dixo Benedicto XVI aos mozos- acolleron a palabra de salvación e transmitírona aos seus sucesores como unha xoia preciosa custodiada no cofre seguro da Igrexa: sen a Igrexa esta perla corre o risco de perderse ou facerse anacos. Queridos novos, amade a Palabra de Deus e amade á Igrexa, que vos permite acceder a un tesouro dun valor tan grande introducíndovos a apreciar o seu riqueza"[9,]. Sen a axuda da Igrexa, cada un fabricaríase un Deus á súa imaxe e semellanza. Algo disto aconteceu nas primeiras investigacións sobre o Jesús histórico.

 

Jesucristo, Palabra de Deus, continúa na misión da Igrexa, que a escoita e proclama (cf. DV 1). A Sagrada Escritura está no corazón e nas mans da Igrexa como unha carta que Deus lle enviou, que debe ler todos os días. Só dende o recoñecemento de Jesucristo como a única e definitiva Palabra encarnada de Deus, e como servizo testemuñal e homenaxe de agradecemento a esta Palabra por parte da Igrexa se comprende a prolongación da Palabra de Deus na súa predicación, sacramentos e caridade. A predicación da Igrexa é 'servizo á Palabra' (Act 6,4) e testemuño do que dixo, fixo e é Jesucristo (cf. Act 1,1ss). Na predicación apostólica é proferida e actuada a definitiva Palabra de Deus (Act 4, 29.31; 8,25;13,5. 46; 15,25,36; 1 Tes 2,13; Act 19,20; Rom 1,16; 1 Cor 1,18). Os mensaxeiros deben ser fieis á transmisión da Palabra pronunciada por Deus ao mundo (cf. Lc 1, 1 -4; 1 Cor 4,1ss; 2 Cor 4,2; Tit 1,9). Para cumprir esta tarefa son ilustrados e guiado polo Espírito Santo (cf. Jn 14,26; 15,26; 16,13 s.)

 

"A Escritura, a Palabra que nos foi dada como presuposto, a que está no centro dos esforzos da teoloxía, non está illada, pola súa mesma natureza, nin é soamente un libro. O seu suxeito humano, o Pobo de Deus, está vivo e mantense idéntico consigo mesmo a través dos tempos. O espazo vital que creou e que a sostén é unha interpretación que lle é propia e inseparable. Sen o seu suxeito vivo e imperecedoiro que é a Igrexa, faltaríalle á Escritura a contemporaneidad connosco. Xa non estaría en condicións - como é a súa razón de ser - de unir sincronía e diacronía, historia e presente, senón que decaería no irrecuperablemente perdido no pasado. Quedaría reducida a simple literatura, que é interpretada como se pode interpretar calquera obra literaria. E dese modo, tamén a teoloxía quedaría convertida, dunha parte, en pura historia da literatura e en historia de tempos pasados e, por outro lado, en filosofía da relixión e en ciencia da relixión en general"[10,].

 

 

3.2. A Igrexa entréganos a Palabra de Deus

 

No proceso catecumenal chega un momento en que a Igrexa nos entrega a Palabra de Deus e nós a acollemos. Na ordenación de diáconos tamén a Igrexa nos entrega dun modo singular a Palabra de Deus: "Recibe o Evanxeo de Cristo, do cal fuches constituído mensaxeiro; converte en fe viva o que les, e enséñalo, e cumpre aquilo que ensinaches"

 

 

3.3. Axúdanos a interpretala por medio dos teólogos e os santos

 

Tanto a lectura como a esexese da Sagrada Escritura deben facerse dende a fe, xa que a fe non é algo "alleo" ao carácter científico da interpretación da Escritura. É máis, é intrínseca a este carácter científico. Dado que a Sagrada Escritura é o libro da fe, non pode ser comprendida e afondada máis que dende dentro da fe, utilizando por suposto todos os recursos da razón. Non se trata de deixar de lado a razón. Trátase de incluír a razón nun horizonte de comprensión máis amplo, máis profundo, que non a contradí senón que a integra no seu propio traballo interpretativo.

 

"Queridos novos, meditade a miúdo a palabra de Deus, e deixade que o Espírito Santo sexa voso mestre. Descubriredes entón que pensar de Deus non é o dos homes; seredes levados a contemplar ao Deus verdadeiro e a ler os acontecementos da historia cos seus ollos; gustaredes en plenitude a alegría que nace da verdade. No camiño da vida, que non é doada nin está exento de insidias, poderedes atopar dificultades e sufrimentos e ás veces teredes a tentación de exclamar co salmista: "estou humillado en exceso" (Sal 118 v.107). Non che esquezan engadir xunto a el: Señor "dáme a vida conforme á túa Palabra... a miña alma está nas miñas mans sen cesar máis non esquecemento a túa lei. A presenza amorosa de Deus, a través da súa Palabra, é facho que disipa as tebras do medo e ilumina o camiño, tamén nos momentos difíciles".

 

"A Palabra é sempre máis grande que a esexese dos Pais e que a esexese crítica, porque tamén esta comprende só unha parte, diría, máis ben, unha parte mínima. A Palabra é sempre máis grande, este é o noso gran consolo. E, por unha parte, é fermoso saber que comprendemos soamente un pouco. É fermoso saber que existe aínda un tesouro inesgotable e que cada nova xeración redescubrirá novos tesouros e irá adiante coa grandeza da Palabra de Deus, que vai sempre diante de nós, nos guía e é sempre máis grande. Con esta certeza debe ler a Escritura"[11]. San Juan de la Cruz considera o coñecemento de Jesucristo cunha mina na que, a medida que se penetra nela, se descobren novos tesouros.

 

Por outra banda, son moi rechamantes e ao mesmo tempo consoladoras estas palabras do Papa actual: "Os santos son os verdadeiros intérpretes da Sagrada Escritura. O significado da expresión resulta moito máis comprensible naquelas persoas que se deixaron gañar por ela e puxérona en práctica na súa vida. A interpretación da Escritura non pode ser un asunto meramente académico nin se pode relegar a un ámbito exclusivamente histórico. Cada paso da Escritura leva en si un potencial de futuro que se abre só cando se viven e se sofren a fondo os seus palabras"[12]

 

 

3.4. Unha lectura espiritual da S. Escritura

 

Non abonda cunha lectura calquera da Biblia. Hoxe faise moito fincapé na lectura espiritual. Sobre o que sexa realmente esa lectura espiritual ilústranos H. Nouwen: "Unha lectura espiritual non significa só ler sobre persoas ou cousas espirituais. É tamén ler espiritualmente, é dicir, de xeito espiritual, a saber: ler co desexo de que Deus veña máis preto de nós.

A maioría de nós le para adquirir coñecemento ou para satisfacer a súa propia curiosidade. O fin da lectura espiritual, non obstante, non é apoderarse do coñecemento ou da información, senón deixar que o Espírito de Deus señoree sobre todos nós. Por moi estraño que poida parecer, a lectura espiritual significa deixar que Deus nos lea. Podemos ler con curiosidade a historia de Jesús e preguntarnos: "¿ sucedeu de verdade? ¿Quen compuxo esta historia e como o fixo "? ". Pero tamén podemos ler a mesma historia con atención espiritual e preguntarnos: "¿ De qué modo me fala Deus aquí e me invita a un amor máis xeneroso "? ". Podemos ler as noticias de cada día simplemente para ter algo de que falar no noso traballo. Pero tamén podemos lelas para facernos máis conscientes da realidade do mundo, que ten necesidade das palabras e da acción salvífica de Deus. O problema non é tanto o que leamos, senón como o leamos. A lectura espiritual é unha lectura que se fai prestando unha atención interior ao movemento do Espírito de Deus na nosa vida exterior e interior. Esta atención permitirá que Deus nos lea e nos explique o que verdadeiramente estamos haciendo"[13].

 

Pola súa banda, o Papa invita os mozos e a todos con eles: "Queridos novos, exhórtovos a adquirir intimidade coa Biblia, a tela a man, para que sexa para vós como un compás que indica o camiño a seguir. Léndoa, aprenderedes a coñecer a Cristo. S. Jerónimo observa ao respecto: "O descoñecemento das Escrituras é descoñecemento de Cristo" (PL. 24,17). Unha vía moi probada para afondar e gustar a Palabra de Deus é a lectio divina, que constitúe un verdadeiro e apropiado itinerario espiritual en etapas. Da lectio, que consiste en ler e volver ler unha pasaxe da Sagrada Escritura tomando os elementos principais, pásase á meditatio, que é como unha parada interior, na que a alma se dirixe cara a Deus intentando comprender o que a súa Palabra di hoxe para a vida concreta. A continuación segue a oratio, que fai que nos entreteñamos con Deus no coloquio directo, e finalmente chégase á contemplatio, que nos axuda a manter o corazón atento á presenza de Cristo, a palabra do cal é "lámpada que loce en lugar escuro, ata que despunte o día e se levanten os vosos corazóns o luceiro da mañá" (2 Pe. 1,19). A lectura, o estudio e a meditación da Palabra teñen que desembocar despois nunha vida de coherente adhesión a Cristo e ao seu doctrina"[14].

 

 

 

4. A Palabra de Deus nos camiños: a misión

 

«Porque de Sión sairá a Lei e de Jerusalén a palabra do Señor» (Is 2,3). A Palabra de Deus personificada "sae" da súa casa, do templo, e encamíñase ao longo dos camiños do mundo para atopar a grande peregrinación que os pobos da terra emprenderon na busca da verdade, da xustiza e da paz. Existe, en efecto, tamén na moderna cidade secularizada, nas súas prazas, e nas súas rúas - onde parece reinar a incredulidade e a indiferenza, onde o mal parece prevalecer sobre o ben, creando a impresión da vitoria de Babilonia sobre Jerusalén - un desexo escondido, unha esperanza xerminal, unha conmoción de esperanza. Come lese no libro do profeta Amos, «veñen días - di Deus, o Señor - nos cales enviarei fame á terra. Non de pan, nin sede de auga, senón de oír a Palabra de Deus» (8, 11). A este fame quere responder a misión evangelizadora da Igrexa.

 

Así mesmo Cristo resucitado lanza o chamado aos apóstolos, titubeantes para saír das fronteiras do seu horizonte protexido: «Polo tanto, ide a todas as nacións, facede discípulos [...] e ensinádelles a obedecer todo o que vos"mandei" (Mt 28, 19-20). A Biblia está chea de chamadas a "non calar", a "berrar con forza", a "anunciar a Palabra no momento oportuno e importuno" a ser gardiás que rompen o silencio da indiferenza. Os camiños que se abren fronte a nós, hoxe, non son unicamente os que percorreu san Pablo ou os primeiros evangelizadores e, detrás deles, todos os misioneiros foron ao encontro da xente en terras afastadas

 

A Boa Noticia ha de chegar a todas as persoas e ha de ser proclamada en todos os ambientes. Evangelizar significa vivir e actuar de tal maneira que a Palabra de Deus sexa realmente unha 'boa noticia', unha noticia salvadora, liberadora, gozosa e festiva alí onde ou non está presente ou non está suficientemente viva. Todos somos chamados a evangelizar que significa "levar a Boa Noticia a todos os ambientes da humanidade e, co seu influxo, transformar dende dentro e renovar a mesma humanidade" (en 18) "Evangelizar -escribiu Pablo V I- é a graza e a vocación propia da Igrexa, a súa identidade máis profunda" (en 14). Sen esquecer que "de feito non hai evangelización verdadeira mentres non se anuncie ao home a doutrina, a vida, a promesa, o Reino, o Misterio de Jesús de Nazaret, Fillo de Deus" (en 22)

 

A Palabra de Deus e a súa acción maniféstanse na Palabra e na historia humana. Tamén na evangelización deben camiñar unidas as obras que avalan as palabras e as palabras que manifestan o sentido das obras. O anuncio explícito de Jesucristo e o testemuño cristián de vida han de entender como dous momentos complementarios da evangelización. A vida enteira da comunidade cristiá debe converterse en anuncio do Evanxeo (cf. Act 2,42 -47); así como Jesús ensinara e actuado (Act 1,1). Evangelizar implica predicar o Evanxeo e tamén realizar sacramentalmente a obra da salvación. Pola unión estreita entre obras e palabras podemos dicir que os santos son o mellor comentario da Palabra de Deus vivida na existencia cotiá; o seu exemplo é para nós luz, sendeiro e estímulo.

 

 

 

* Palabra de Deus e signos dos tempos

 

Deus sempre emite sinais na historia, aínda que en ocasións sexan tenues e nos falte sensibilidade para percibilas. ¿Cala Deus ou somos nós xordos? O Concilio Vaticano II urxiunos a escrutar a fondo os signos dos tempos e interpretalos á luz do Evanxeo. Signos dos tempos son os trazos que caracterizan unha determinada época, unha concreta situación histórica da sociedade, acontecementos de gran transcendencia socio-cultural, aperturas ou opacidades dunha xeración para conectar coa realidade da fe en Deus. Se as características da conxuntura histórica son numerosas, profundas e rápidas, como acontece actualmente, pode a Igrexa experimentar unha especie de perplexidade, que en boa medida vénlle inducida das incertezas da sociedade e da situación da humanidade. A posible e aconsellada 'recolocación' da Igrexa é lenta e custosa e esixe busca conxunta e diálogo aberto. Os signos dos tempos poden ser oportunidades abertas ao Evanxeo ou desafíos que se lle formulan; por exemplo, signo dos tempos é a globalización, signo dos tempos é a emancipación da muller, e signo dos tempos foi a caída do muro de Berlín.

 

A Palabra de Deus abre os ollos para contemplar a realidade de cada día, e que poida ser vista como o Señor a vai e quérea: "Os Meus pensamentos non son os vosos pensamentos, nin os vosos camiños son os meus camiños" (Is 55, 8).  A Palabra de Deus, se é ben acollida, resulta moitas veces para o home absolutamente desconcertante. Solo Él é a luz que ilumina a quen chega a este mundo (Jn 1, 9). Só El ten potestade para transformar a vida das persoas: di unha soa palabra e todo cambiará (Mt, 8 8). Só El asegura o gozo e a alegría: ditoso o que oe a Palabra de Deus e a cumpre (Lc 11, 28). Só El é garantía de salvación: que cree en mi terá a vida eterna (Jn 3, 15).

 

Nesta escoita da Palabra, que ha de ser exercicio permanente na vida de todo cristián, apréndese a máis importante e imprescindible das leccións: coñecer, coa luz do Espírito, a Palabra viva que é a nosa Señora Jesucristo. Máis que un libro para ensinar e aprender, a Sagrada Escritura é unha mensaxe, unha carta que Deus enviou aos homes, para mostrarlles os camiños de viva na súa mesma existencia: ¡ Fai isto e vivirás! (Lc 10, 28). Pois, "non hai escravitude máis grande que saber que a túa salvación depende desta mensaxe de Deus e non o entender" (Santo agustín Agustín). Deus fala aos homes coa linguaxe que os seus mellores amigos, os redimidos polo seu sangue, poidan entender.

 

 

 

Lectura cristiá da realidade

 

Dicía Juan Pablo II aos membros dos Institutos seculares e a todos os laicos dun modo especial: "No corazón dun mundo que cambia, no que persisten e se agravan inxustizas e sufrimentos inauditos, estades chamados a realizar unha lectura cristiá dos feitos e dos fenómenos históricos e culturais. En particular, debedes ser portadores de luz e esperanza na sociedade actual. Non vos deixedes enganar por optimismos inxenuos; pola contra, seguide sendo testemuñas fieis dun Deus que certamente ama esta humanidade e lle ofrece a graza necesaria para que poida traballar eficazmente na construción dun mundo mellor, máis xusto e máis respectuoso da dignidade de todo ser humano. O desafío que a cultura contemporánea formula á fe é precisamente este: abandonar a doada inclinación a pintar escenarios escuros e negativos, para trazar posibles vías, non ilusorias, de redención, liberación e esperanza.

A vosa experiencia de consagrados na condición secular móstravos que non hai que esperar a chegada dun mundo mellor só en virtude de opcións que proveñen de grandes responsabilidades e de grandes institucións. A graza do Señor capaz de salvar e redimir tamén esta época da historia, nace e crece no corazón dos crentes, que acollen, secundan e favorecen a iniciativa de Deus na historia e fana crecer dende abaixo e dende dentro das vidas humanas sinxelas que, dese xeito, se converten nas verdadeiras artífices do cambio e da salvación"[15].

 

 

 

Os laicos, partícipes da condición profética de Jesucristo

 

O Concilio Vaticano II afirma explicitamente: "Cristo, profeta grande, que proclamou o reino do Padre non só pola Palabra, continúa cumprindo a súa misión profética ata a plena manifestación da gloria non só por medio da sagrada xerarquía, que ensina no seu nome e coa súa autoridade, senón tamén por medio dos segrares aos que con este fin constituíu testemuñas e dotou do sentido da fe coa graza da palabra (Cf. Hch. 2, 17 - 18); Ap. 19,10), para que así brille a luz do Evanxeo na vida cotiá, familiar e social (LG 35).

 

E non esquezamos que "a verdadeira profecía nace de Deus, da amizade con Él, da escoita atenta da súa Palabra nas diversas circunstancias da historia. O profeta sente arder no seu corazón a paixón pola santidade de Deus e, tras acoller a Palabra no diálo9go da oración, a proclama coa vida cos labios, cos feitos, facéndose voceiro de Deus contra o mal e contra o pecado. O testemuño profético esixe a busca apaixonada e constante da vontade de Deus, a xenerosa e imprescindible comuñón eclesial, o exercicio do discernimento espiritual e o amor pola verdade. Tamén se manifesta na denuncia de todo aquilo que contradí a vontade de Deus e en escudriñar novos camiños de actuación do Evanxeo para a construción do reino de Dios"[16].

 

Exercer a participación da condición profética de Cristo lévalles aos laicos cristiáns ao

 

A. Anuncio

 

"A misión de anunciar o Evanxeo está confiada á Igrexa enteira e cada fiel, en virtude da súa participación na función profética de Cristo, debe realizala no ámbito e modo congruentes coa súa propia función eclesial (F. Retamal, a Igualdade, 266). No caso do laico faino nas comúns condicións do mundo.

 

AA. 6: "Pero este apostolado non consiste só no testemuño de vida, o verdadeiro apóstolo busca as ocasións de anunciar a Cristo coa palabra, xa aos non crentes para levalos á fe; xa aos fieis para instruilos, confirmalos e estimulalos a unha vida fervorosa".

 

E tamén á

 

B. Denuncia

 

Todo aquilo que non se axusta ao plan salvífico de Deus, as inxustizas e as mentiras dos homes han de ser delatadas, aínda que non sexa doado e moitas veces se poida pagar caro. Non outra sorte correron os profetas e Jesucristo, o profeta por antonomasia.

 

Rematemos escoitando a advertencia do apóstolo Santiago: "pero tedes que poñer a Palabra en práctica e non só a escoitar enganándovos a vós mesmos. Porque quen se contenta con oír a Palabra, sen poñela en práctica, é como un home que contempla a figura do seu rostro nun espello: mírase, vaise e inmediatamente esquécelle como era. En cambio, quen considera atentamente a lei perfecta da liberdade e persevera nela - non como quen a oe e logo se esquece, senón como quen a pon por obra - ese será benaventurado ao levala á práctica (St 1, 22 -25).