| |
|
(NOTA: a versión en galego é unha traducción automática. Se atopas algún erro comunícanolo en
mcs@mondonedoferrol.org)
En primeiro lugar quero agradecervos a acolleita
fraterna que me brindastes con espírito de fe desde a miña chegada á
diócesis, fai apenas uns meses. Un dos meus primeiros cometidos foi
coñecervos, falar convosco largamente, visitar aos enfermos e anciáns. Non
nos coñeciamos e en pouco tempo pasamos a ser da familia. A través de vós
quero facer chegar a miña gratitude ao resto dos fieis da diócesis
(consagrados e leigos) que me acolleron como a quen viña no nome do Señor.
A constitución do Consello Presbiteral é un
momento forte de comuñón eclesial
O Consello Presbiteral é unha reprodución de todo
o presbiterio diocesano para axudar ao Bispo no goberno da diócesis (Cf. C
495). Recordamos o que di a Pastores gregis de Xoan Paulo II nos números
86-87:
86. É necesario que o sacerdote teña a conciencia
de que a súa 'estar nunha igrexa particular' constitúe, pola súa propia
natureza, un elemento cualificativo para vivir unha espiritualidad cristiá.
Por iso, o presbítero atopa, precisamente no seu pertenencia e dedicación á
igrexa particular, unha fonte de significados, de criterios de
discernimiento e de acción, que configuran tanto a súa misión pastoral, como
a súa vida espiritual". Ao presbiterio da diócesis pertencen tamén todos os
presbíteros dos Institutos de vida consagrada e das Sociedades de vida
apostólica. Estes viven os propios carismas na unidade, na comuñón e na
misión da igrexa particular. Nela contribúen a poñer en común a riqueza dos
dons de espiritualidad e de apostolado que lles son propios. Así as igrexas
particulares poden ser enriquecidas a nivel carismático "a imaxe" da Igrexa
universal, á cal refírense certas institucións supra-diocesanas. En
realidade, a dimensión de universalidad é inherente á comuñón con todas as
igrexas e á natureza mesma do ministerio presbiteral, que ten unha misión
universal.
87. O Concilio Vaticano II describiu as relacións
recíprocas entre o bispo e os presbíteros con imaxes e términos diversos.
indicou no bispo ao "pai" dos presbíteros, pero uniu ao aspecto da
paternidad espiritual, o da fraternidad, o da amizade, o da colaboración
necesaria e o do consello. Con todo, é certo que a graza sacramental chega
ao presbítero a través do ministerio do bispo, e esta mesma élle doada en
vistas da cooperación co bispo na misión apostólica. Esa graza une aos
presbíteros ás diversas funcións do ministerio episcopal, de modo particular
á de servidor do Evangelio de Jesucristo para a esperanza do mundo. En
virtude deste vínculo sacramental e jerárquico os presbíteros, necesarios
colaboradores e conselleiros, asumen, segundo o seu grado, os oficios e a
solicitude do bispo e fano presente en cada comunidade.
A relación sacramental-xerárquica tradúcese na
procura constante dunha comuñón real do bispo cos membros do seu presbiterio
e confire consistencia e significado á actitude interior e exterior do bispo
cara aos seus presbíteros. O Consello presbiteral é o lugar no que se
realiza tal comuñón. Devandito Consello, representando ao presbiterio, é o
senado do bispo e axúdao no goberno da diócesis, para promover de modo máis
eficaz o ben de todos os fieis. É tarefa do bispo consultalo e escoitar de
bo ánimo o seu parecer".
Que significan os diversos Consellos
diocesanos? Como exercer a función de conselleiro?
Quixese reclamar a vosa atención sobre o misterio
da Igrexa para mirar con ollos de fe o que acontece nesta Asemblea. Non
somos un grupo de sacerdotes que se reparte o poder ou que cifra a súa
alegría en alcanzar un escano nesta suprema institución da diócesis. Somos
un presbiterio que vive a comuñón co Pai, co Fillo e co Espírito Santo en
torno ao Bispo diocesano como fundamento visible da unidade da Igrexa
particular.
É bo contemplar os organismos diocesanos como expansión e realización da
comuñón eclesial, que ten o seu corazón na Eucaristía, as súas raíces na
Trinidad santa, fonte e imaxe da Igrexa, e o seu sentido no servizo ao
Evangelio. Estamos no campo organizativo da comuñón, non saímos dela. Por
iso compréndese que o bispo, que é quen preside a comuñón e a Eucaristía,
sexa tamén o presidente dos Consellos.
En principio, os membros dos consellos diocesanos
participan nas orientacións sobre a misión da Igrexa local discerniendo
xuntos, elaborando en reflexión aberta o 'consello' que transmitirán ao
bispo, quen debe tomar a decisión final; é dicir exercen unha 'función
consultiva', que é unha forma real e importante de colaborar. Antes de
decidir o bispo debe escoitar, consultar, deliberar, debater, purificar o
corazón de intereses tortos, pedir a Deus o acerto na decisión... E despois
adoptar a determinación con liberdade e confianza. Un consello non é, sen
máis, a suma dos seus membros; é unha corporación consultiva, un corpo
organizado e estable; por iso, o parecer decantado ten un peso particular na
decisión que adoptará o bispo.
A participación nos consellos diocesanos require
unha aprendizaxe; dado que a maior parte deles son de recente creación,
atopámonos todavía en fase de experiencias y asentamiento. Aunque los
estatutos hayan pasado ya la aprobación 'ad experimentum', quizá debamos
crecer todavía en actitudes de participación y afianzar los comportamientos
de la colaboración y del trabajo conjunto.
Temos moitos retos que superar ata que os
consellos cumpran plenamente a función para a que foron pensados, creados e
constituídos. Existe o perigo da desconfianza na súa utilidade, a reserva
interior frea a participación, a desgana introduce languidez e o
funcionamento anémico desacredita a institución. Necesitamos cultivar tamén
a espiritualidad da comuñón e da responsabilidade para contribuír con 'alma'
á marcha das cousas que a todos nos afectan. O contrario da participación
realista é a auto-exclusión desanimada.
Doutras partes poden vir tamén as dificultades.
Necesítase que exista unha comunicación fluída entre os representados e os
conselleiros; que se colabore coa palabra libre e escóitaa atenta; que non
se perda o respecto entre os membros e non desapareza o clima de serenidade
e ata de cordialidade, xa que unha dimensión da comuñón eclesial é o afecto.
Tamén pode ocorrer que os aspectos formais e de reglamento encorseten a
actividade dos consellos; que o bispo sexa alérgico á súa vitalidade, ou que
sexa excesivamente 'aconsellado', é dicir, marcado moi de preto polos
consellos.
Cada conselleiro debe asumir a súa propia
responsabilidade, chamada a facer corpo coa dos demais. O membro do Consello
non é só portavoz dos representados; sen deixar de serlles leal, pode opinar
personalmente en presenza das cuestións que xurdan e das intervencións que
teñan lugar. Os conselleiros teñen como punto de mira o ben pastoral da
diócesis; convén que teñan a confianza de que o seu parecer axudará a
dilucidar as cuestións suscitadas e a madurar as decisións que se adopten;
deben manterse honradamente nos límites da súa responsabilidade, que é
aconsellar no que se lles consulta; non deben paralizar o discernimiento,
introducindo cuestións que desbordan o campo de actuación dos consellos e
ata da autoridade episcopal.
"O conselleiro na Igrexa debe posuír a
comprensión amable da complejidad da vida en xeral e da eclesial en
particular. Os conselleiros e os consellos ríxidos, sen misericordia, ata
quizá baixo pretexto evangélico -pídeo o Evangelio, xa que logo hai que
facelo-, carecen desta calidade fundamental, que é a comprensión da
miseria humana, da gradualidad. Aconsellar non é un acto puramente
intelectual, é un acto misericordioso que intenta mirar con amor a estraña
complejidad das situacións humanas concretas".
"O conselleiro -dixo en certa ocasión o cardeal Martín- debe ter gran
sentido do consello como don; e como é don pídese na oración e non se debe
presumir de posuílo. Por ser don, non podemos pretender dominalo, xa que
non procede de nós, senón que é un agasallo. O consello non é un arma de
que podo servirme para poñer contra o muro aos outros. É a misericordia da
acción de Deus en min. Pasa, é verdade, pola miña racionalidad -a
prudencia é a racionabilidad do obrar-, pero pasa a través da moción
amorosa, 'humedecida' do Espírito Santo producindo sensibilidade,
confianza, caridade" .
É oportuno que non se mida a eficacia dos
consellos diocesanos só polos documentos elaborados e polos consellos
transmitidos ao bispo. O encontro cos irmáns, escóitaa recíproca, a
información da vida diocesana, a experiencia de comuñón co bispo e cos
demais membros, a procura de resposta ás cuestións suscitadas, o exercicio
da corresponsabilidad... son froitos valiosos en si mesmos.
Por outra banda, non importa demasiado que teñan carácter só consultivo.
Na Igrexa non se toman as decisións por maioría, senón que en todo momento
hai que buscar o consenso. Comenta así S. Hilario o salmo 132: "[É tan
gozosa] porque esta convivencia é froito da asemblea eclesial; chámallos
irmáns porque a caridade faios concordes nun só querer. Lemos que xa desde
as orixes da predicación apostólica, observábase unha norma importante:
"No grupo dos creyentes todos pensaban e sentían o mesmo" (Hech 4,32).
Tal, en efecto, debe ser o pobo de Deus: todos irmáns baixo o mesmo Pai,
todos unha soa cousa baixo un só Espírito, todos concorrendo a unha mesma
casa de oración, todos membros dun mesmo corpo que é único".
Aconsellar é, por outra banda, un momento de
creatividade, que supón investigación detida das condicións presentes e
atención a outras experiencias e solucións adoptadas en situacións
semellantes. Cando os consellos son serios, sopesados e convergentes,
cando son emitidos desde a fe no Señor e o amor á Igrexa; cando derivan de
escóitaa vixiante do Espírito e da responsabilidade na misión cristiá,
entón quen debe adoptar a decisión non pode consideralos como meramente
opcionales.
Algúns posibles temas de estudo
Suxiro que estudemos xuntos e, baixo a luz do Espírito do Señor, algúns
temas que enumero sen indicar importancia nin urxencia, porque isto -entre
outras cousas- verémolo entre todos:
1) A pastoral vocacional, especialmente as vocacións ao ministerio
ordenado. Necesitamos presbíteros que dean vitalidade nova ao noso
presbiterio e á nosa diócesis. Para merecer que o Señor regálenolos
habemos de pedir con insistencia e perseveranza novas vocacións e habemos
de empeñarnos nun labor de promoción de vocacións ao ministerio
sacerdotal. ¿Temos suficiente proximidade aos nenos e aos mozos como para
poder facerlles algunha formulación de carácter vocacional?
2) A situación dos sacerdotes, en todas as súas
dimensións, con particular atención á súa vida espiritual e á súa
formación permanente. Ímonos facendo maiores e habemos de coidar as
condicións de vida no que se refire a alimentación, coidados sanitarios,
etc... Na vida espiritual quizá abandonamos algunhas prácticas que non as
substituímos por outras máis adaptadas; en ocasións deixamos a oración
persoal para cando nolo permita o traballo pastoral e así nunca chega o
tempo necesario. Por outra banda, a formación permanente esíxeselle hoxe a
todo profesional se non quere quedar anticuado. ¿Estamos suficientemente
ao día na nosa formación teologica, pastoral, canónica, de ciencias
humanas, etc.?
3) Esixencias dunha pastoral verdaderamente
misionera; non se trata de continuar cunha pastoral de mantemento
retocándoa con algúns matices de pastoral misionera, senón de facer da
misión, xunto coa comuñón, os dous eixes sobre os que se apoie todo o noso
labor pastoral. A evangelización é o fenómeno dunha Igrexa en expansión.
Para iso fai falta unha Igrexa máis forte, máis segura, máis creativa no
seu interior que a sociedade circundante. A fe vivida polos cristiáns ten
que ser máis clara, máis firme e máis operante.
4) Criterios á hora de celebrar os sacramentos:
Os cristiáns, herdeiros de costumes de épocas pasadas, seguen interesados
en recibir os sacramentos de maior relevo social. Pero non sempre acoden
coa suficiente preparación nin cunhas disposicións persoais claras e
sinceras para vivir o sacramento como unha verdadeira celebración da graza
de Deus, acollida con fe como principio dunha nova vida. Por iso, hoxe a
urxencia primeira é intensificar o anuncio da salvación de Deus, espertar
e fortalecer a fe, aumentar estímaa da vida sobrenatural e dos bens do
Reino, espertar os desexos de vivir cristianamente nos fieis que se
achegan á celebración dos sacramentos. Non é raro que pidan caprichos e
poñan o máximo interese en detalles que a nós nos parecen totalmente
secundarios. Cando non se respectan as normas vigentes na Igrexa universal
e na nosa diócesis, podemos facernos sufrir uns a outros sen pretendelo.
5) A iniciación cristiá: se non termina ben no
sentido de que celebrar a Confirmación supoña a incorporación activa na
vida na comunidade cristiá, e non máis ben non volver aparecer polas
celebracións litúrgicas, seguramente é que tampouco empezamos ben.
6) A catequesis de adultos. Por unha banda, os nosos cristiáns adultos non
están medianamente formados na fe e, por outra, cada vez con máis
frecuencia serán adultos os que se acheguen a pedir o bautismo, habemos de
ter preparados e a disposición procesos de catequesis para estas persoas.
7) Outra das tarefas que terá que afrontar o
presente Consello Presbiteral é a organización da economía diocesana,
particularmente no que afecta ao clero. O diñeiro e os bens materiais
están ao servizo da pastoral, non ao revés. De cando en vez é bo revisar
os criterios de funcionamento económico. É preciso actualizar o inventario
de bens mobles e inmuebles das nosas parroquias e da diócesis como tal.
Non podemos infrautilizarlos ou deixar que se perdan pola nosa desidia.
Habemos de camiñar decididamente cara á autofinanciación. Para iso habemos
de crear a conciencia nos nosos fieis de que aporten máis generosamente.
Pero partindo da necesaria transparencia na nosa xestión de ingresos e
gastos. Sería o meu propósito, se o vemos conveniente entre todos, poñer
como condición indispensable para recibir unha subvención diocesana ou
dalgunha outra institución, presentar as contas da parroquia todos os anos
e facer a colecta diocesana.
8) Afrontemos os tempos que se nos botan encima.
Preparémonos e preparemos aos nosos fieis. Non podemos atenderlles como
ata agora, pero ninguén dixo que non podamos atenderlles mellor.
Seguramente haberemos de constituír Unidades Pastorales con pequenos
Equipos apostólicos integrados por sacerdotes, seglares e relixiosos/as se
fóra posible. Que oren xuntos. Que traten de poñer en práctica un pequeno
proxecto pastoral onde se repartan as actividades, as responsabilidades e
as especialidades. Quizá habemos de descargar un poquito o traballo de
sábados e domingos para repartilo mellor os restantes días da semana. ¿Non
sería posible pasar sen présas por aquelas parroquias onde non residimos
para visitar aos enfermos e persoas maiores, para dar catequesis aos
adultos e aos nenos se os hai?
9) En calquera reunión de sacerdotes ou de fieis
cristiáns comprometidos na vida e misión da Igrexa, xorde sempre o mesmo
malestar e a mesma pregunta. ¿Por que os mozos afástanse da Igrexa en
canto terminan o seu proceso de iniciación cristiá?, ¿que podemos facer
para que pícaros e novos descubran, estimen e vivan con seriedade e
alegría a vida cristiá?
10) Na renovación espiritual e comunitaria das nosas parroquias, a
Eucaristía dominical ten que adquirir o papel central que lle corresponde
na vida da Igrexa e na vida espiritual dos cristiáns. A partir da
Eucaristía, xunto coa confesión sacramental frecuente e a atención persoal
a cada un dos fieis, haberá que recuperar a conciencia da chamada á
perfección de cada persoa, de cada matrimonio, de cada familia. Isto
require unha dedicación plena e constante do pastor a cada fiel, sexan
catequistas ou catecúmenos, persoas illadas ou familias.
A ninguén se lle piden imposibles. Pero ¿non
podemos estar todos un pouco máis dispoñibles e ser capaces de compartir
traballos e responsabilidades? As divisións entre nós, a pastoral do
mínimo esforzo, as ligerezas doctrinales, a comodidade e o temor aos
conflitos non son as mellores axudas para inaugurar unha época de
renovación pastoral e eclesial. Unha Igrexa misionera no momento presente
e na sociedade actual necesita contar con sacerdotes ben preparados
intelectualmente, profundamente entregados ao servizo de Cristo e da súa
Igrexa, entusiasmados co valor e a importancia do seu ministerio,
dispostos a dar a vida día a día nunha diligente disponibilidad e nun
esixente servizo ao coidado espiritual da comunidade que lles foi
confiada. Unidos todos co Bispo nunha viva conciencia de unidade, da
grandeza da súa misión e da gravidade da súa responsabilidade. Vivimos, ás
veces, demasiado preocupados de nós mesmos, dos nosos intereses, dos nosos
problemas, dos nosos métodos.
Invítovos a mirar o futuro con esperanza, a
levantar o ánimo e desenvolver na nosa diócesis un movemento de alento, de
esperanza, de alegre iniciativa apostólica. Non temos que resignarnos a
perdendo forza aos poucos. É verdade que vivimos unha profunda crise na
aceptación da fe e na perseveranza dos cristiáns. Pero tamén é verdade que
os factores obxectivos profundos xogan máis a favor da fe que da
increencia: a) A mensaxe de Jesús, presentado con autenticidad e
entusiasmo ábrese camiño e conmove os corazóns máis pechados; b) O home
está feito a imaxe e semellanza de Deus, para vivir e convivir con O.
Vivimos envolvidos pola súa graza, de maneira que nunca podemos prescindir
definitivamente das promesas. As dolorosas consecuencias dos nosos propios
pecados, máis pronto ou máis tarde, fannos añorar a casa e o amor do Pai
do Ceo. Nin o ateísmo, nin o agnosticismo, nin a indiferenza relixiosa son
situacións naturais do home, nin poden ser tampouco situacións definitivas
para unha sociedade. O orgullo do home rico de occidente é máis débil do
que parece. E, en cambio, a debilidade da fe é máis forte que a forza
aparente do ateísmo e da indiferenza.
É posible que por medio dos sufrimentos desta
época de empobrecimiento e crecente debilidade, Divos estéanos pedindo
unha maior autenticidad, unha purificación do noso orgullo colectivo e
unha recuperación da fe no como principio de vida e de salvación. Son os
santos e os mártires os que impulsan a expansión da fe e o crecemento da
Igrexa. A autenticidad traerá o crecemento. A calidade traerá a cantidade,
pero a cantidade non garante a calidade.
"A esperanza non defrauda porque o amor de Deus foi derramado nos nosos
corazóns co Espírito que se nos deu" (Rom 5,5). Miremos o futuro con
serenidade, contrastemos opinións e pareceres, presentemos iniciativas con
vistas a vivir con entusiasmo o noso ministerio. Non nos deixemos gañar
polo derrotismo que nos paraliza. "A Igrexa está viva, a Igrexa é nova. A
Igrexa leva no seu seo o futuro da humanidade" proclamou o Papa Benedicto
XVI aos catro ventos
Confiemos no Espírito Santo e camiñemos
confiados na protección de María, Nai da Igrexa.
Mondoñedo, 25 de xaneiro de 2006
 |
