| |
|
Estamos en crise, en desaceleración, en recesión ou en estancamento económico? Non é cuestión de nomes; os que nos inquietan son as persoas e os grupos humanos que atravesan situacións moi duras. Entre nós, hoxe, non son poucos os matrimonios novos que teñen que afrontar hipotecas impagables, moitos traballadores temen perder o seu emprego ou deslizarse a un posto de traballo precario. Os inmigrantes ven perigar os seus permisos de traballo e residencia.
Quizais estamos, aseguran algúns analistas e expertos, ante a crise económica máis profunda desde a Segunda Guerra Mundial. En todo caso é probable que sexa a máis seria desde que España tomou o rumbo de Europa e da democracia. E o peor é que algúns economistas sosteñen que esta crise será longa e profunda e os seus efectos non fixeron senón empezar a sentirse.
A crise económico financeira que padecemos produciuse pola concorrencia de factores diversos. Algúns de alcance mundial: turbulencias financeiras que apareceron nos Estados Unidos hai agora un ano que están a orixinar graves dificultades de financiamento e a subida do prezo do petróleo e dalgunhas materias primas. Outros factores son de xenuíno carácter nacional. Por outra banda non recoñecemos a tempo a existencia da crise así como a súa gravidade, e agora pagamos as consecuencias de non tomar algunhas medidas correctoras ao seu debido tempo. O caso español preséntasenos como particularmente grave porque nel conflúen o impacto da crise mundial e o esgotamento dun determinado modelo de crecemento económico. Nin o turismo nin o sector da construción e inmobiliario vannos a permitir crecer economicamente como no inmediato pasado. Ese modelo está esgotado.
Como situarnos na nosa condición de cristiáns ante esta crise que está a producir tanta preocupación e ás veces angustia? Desde a moral cristiá habemos de ser moi respectuosos cos feitos. Non podemos fabricarnos unha crise á nosa medida. Pero igualmente habemos de resistirnos á tiranía dos expertos e os acomodados que presentan a crise como algo inevitable porque 'sempre foi así', porque 'a economía é a economía e o diñeiro impón as súas leis', etcétera.
Os cristiáns, como talles, non temos ningunha varita máxica para resolver un tema tan complexo como unha crise económica desta envergadura. Pero si habemos de facer ver que, en momentos como este, hai que pensar e actuar tendo en conta prioritariamente aos máis débiles. Non podemos practicar un ?sálvese quen poida? e tratar, por encima de todo, de protexer o noso e os nosos intereses. Hoxe día esta mensaxe resulta duro para os oídos de moitos dado o individualismo que se respira. Pero quizá por iso é máis necesario e máis urxente. As comunidades cristiás han de ser un espazo de acollida e de apoio para os que sofren máis duramente os efectos negativos da crise. Os cristiáns habemos de vivir dun modo máis sobrio e austero cando os recursos escasean, habemos de aforrar e, sobre todo, investir en actividades socialmente produtivas aínda que non sexan financieramente moi rendibles. Os momentos de crises son unha oportunidade marabillosa para compartir o que temos (diñeiro, coñecementos, emprego). Cada parroquia, cada familia cristiá ha de ser unha verdadeira escola de solidariedade.
Por outra banda, non chegaría o momento de facer unha crítica en profundidade ao sistema económico vixente? Podemos seguir mantendo unha economía que permite ao 20% da poboación mundial consumir o 80% dos recursos do planeta? Entre os cristiáns naceron algunhas alternativas ao actual sistema económico. Gustaríame mencionar dous:
1) A economía personalista que, apoiándose na Doutrina Social Católica, baséase na proposta humanista de Jacques Maritain e na personalista de Emmanuel Mounier. Parte do recoñecemento da dignidade do ser humano entendido como persoa, como a razón de ser da creación por parte de Deus do mesmo xeito que o centro do actuar humano no mundo. O cardeal Martino acaba de declarar en Chile que ?a crise económica sérvenos para acordarnos de que hai que pór á persoa humana no centro de toda a economía mundial?. A economía personalista busca impulsar o crecemento persoal, para o que a liberdade é esencial, a democracia é indispensable, a igualdade de oportunidades é unha condición, a vida en comunidades é unha necesidade e o Estado debe ter a capacidade e a eficiencia que lle permitan cumprir co seu papel, tanto subsidiario como solidario, de face ao ben común. O mercado, en combinación coa propiedade privada dos medios de produción, constitúe a modalidade mais eficiente de coordinación económica, pero para que esta apuntamento ao ben común e a unha maior xustiza social, o Estado debe garantir a seguridade da propiedade privada, a libre competencia «real» entre os axentes económicos e ha de velar para que se de realmente un efecto distributivo no mercado juntamente coa protección dos intereses das realidades sociais máis vulnerables.
2) A economía de comuñón naceu no seo do Movemento dos Focolares. Pretenden, segundo o ideal cristián, unha «vía nova» que supere o comunismo e o capitalismo: unha vía de comuñón na liberdade. Os puntos cardinales da economía de comuñón son: que non haxa pobres, practicar a ?cultura do dar? que significa amar, amar a todos, non soamente aos necesitados por quen se traballa, senón tamén aos empregados, á competencia, aos provedores, aos clientes?.; formar ?homes novos?, renovados pola sabedoría do Evanxeo que xestionen a economía de comuñón. Nestes últimos anos as Escolas que naceron con esta finalidade están a producir moitos froitos. A Economía de comuñón non é unha realidade unicamente espiritual. Ao contrario! é unha realidade moi concreta, aínda que estea animada por motivos espirituais.
Finalmente, fálase dunha crise non só económica, senón tamén cultural e espiritual. Hai uns días o Papa Benedito XVI convidábanos a reflexionar sobre que cimentos construímos a nosa vida: ?Vemos que no derrube dos grandes bancos o diñeiro desvanécese, e que todas esas cousas que parecen a única verdade son en realidade de segunda orde? Os que constrúen só sobre cousas visibles como o éxito e o diñeiro deben recordar que todo iso un día pasará? A Palabra de Deus é a realidade na que se pode basear a propia vida?
|
